De magie van de plattegrond: van kinderspel tot gebiedsontwikkeling

Afgelopen vrijdag was ik met mijn neefje (3 jaar) in de Lochal in Tilburg. Helemaal bovenin het gebouw bevond zich de tentoonstelling 'Bold City, Brave Decisions', waarbij een plattegrond van de stadsontwikkeling van Groningen uit 1928 te zien was, gedrukt op de vloer. Een prachtig stukje cartografie!

Ik stond gefascineerd te kijken naar het kleurgebruik, de typografie en vlakverdeling van het enorme plan: een stukje geschiedenis en toekomstvisie, prachtig abstract weergegeven in twee dimensies. Mijn neefje beleefde de kaart op een heel andere, maar even aandachtige manier: hij liep over de plattegrond en wees aan: "Hier de trein! En daar rijdt de auto!"

Het was een perfecte illustratie van de kracht van beeld. Voor mij een interessant vormgegeven, historisch document; voor hem een functionele speelplaats. De kaart bracht ons allebei, vanuit verschillende oogpunten, bij elkaar in het verhaal van de ruimte.

Wat maakt cartografie nu zo boeiend en belangrijk?

1. Abstractie van de realiteit: De kaart is een heel elegante manier om een complexe werkelijkheid (steden, natuur, wegennetten, logistiek, demografische gegevens) te vangen in een overzichtelijk, leesbaar en esthetisch twee-dimensionaal beeld.

2. De visuele vertaling: Kaarten leren ons over symboliek. Ze communiceren universeel over hoogtes, routes, functies en grenzen. De dikte van een lijn of de kleur van een gebied vertelt een duidelijk verhaal.

3. Oriëntatie en begrip: De mens heeft een fundamentele behoefte aan context. Kaarten nemen onzekerheid weg door het ontastbare te visualiseren. Ze laten ons zien hoe we ons verhouden tot de rest van de wereld.
   

Wat is de laatste keer dat een kaart of plattegrond je echt verraste of hielp om iets compleet nieuws te zien?

(PS: De Lochal is echt prachtig, ga het zeker bekijken als je in Tilburg bent. Het ligt pal achter het station.)